Историјата на модерната држава Кипар е тесно поврзана со една исклучително необична личност – Макариос III. Тој е еден од ретките примери во светската политика кога верски лидер станал шеф на држава, а воедно и една од највлијателните фигури во кипарската историја на 20-от век.
Архиепископот Макариос не бил само духовен водач на Кипарската православна црква, туку и политички лидер кој ја предводел земјата кон независност и ја обликувал нејзината модерна државност.
Од сиромашно село до духовен лидер
Макариос III е роден во 1913 година во мало планинско село на Кипар, тогаш под британска колонијална власт. Неговото вистинско име било Михаил Христодулу Мускос.
Како млад влегол во манастир и се посветил на црковниот живот. Благодарение на неговата интелигенција и харизма, тој брзо напредувал во хиерархијата на православната црква. Студирал теологија и право во Атина, каде што се запознал со силните национални идеи кои во тоа време биле распространети меѓу Грците и кипарските Грци.
Во 1950 година, на само 37 години, бил избран за архиепископ на Кипар, со што станал духовен водач на православните верници на островот.
Лидер на борбата за независност
Во тоа време Кипар бил британска колонија, а многу кипарски Грци се залагале за еносис – обединување со Грција. Макариос станал политички симбол на ова движење.
Британските власти го сметале за опасен политички лидер. Во 1956 година тој бил уапсен и протеран на Сејшелите, каде што поминал околу една година во егзил.
Но неговото протерување само ја зголемило неговата популарност. Кога се вратил на Кипар, тој веќе бил национален лидер за голем дел од кипарските Грци.
Архиепископ кој станува претседател
По долгите преговори меѓу Британија, Грција и Турција, Кипар стекнал независност во 1960 година.
На првите избори за претседател, Макариос III бил убедливо избран и станал првиот претседател на независниот Кипар.
Неговата позиција била уникатна:
- тој бил архиепископ и духовен лидер,
- но истовремено и претседател на државата.
Таквата комбинација на религиозна и политичка власт ретко се среќава во современата историја.
Политика меѓу големите сили
Периодот на владеење на Макариос бил исполнет со политички тензии. Кипар се наоѓал во сложена геополитичка позиција меѓу Грција, Турција и Велика Британија, а воедно и во сенката на Студената војна.
Макариос се обидувал да води независна политика, одржувајќи односи со различни земји и движења. Често бил критикуван и од грчките националисти и од турската страна, кои се плашеле од доминација на кипарските Грци.
Драматичниот пресврт во 1974 година
Најтешкиот момент во неговата политичка кариера се случил во 1974 година, кога грчката воена хунта организирала пуч на Кипар со цел островот да се припои кон Грција.
Макариос бил принуден да побегне од земјата. Само неколку дена подоцна Турција извршила воена интервенција на островот, што довело до поделба на Кипар – состојба која постои и денес.
По падот на пучот, Макариос се вратил на власт и повторно ја презел функцијата претседател.
Наследството на Макариос
Макариос III починал во 1977 година, но неговото влијание врз кипарската историја останало огромно.
За многу кипарски Грци тој е татко на независноста на Кипар, човекот кој ја создаде модерната држава. За други, пак, неговата политика останува контроверзна поради сложените етнички и политички конфликти на островот.
Сепак, едно е сигурно:
архиепископот Макариос останува една од најнеобичните политички фигури во светската историја – духовен водач кој ја водеше државата како претседател.
