Не си ни таму, ни тука – па чии правила тогаш важат?
Патуваш со автомобил или авион. Поминуваш една граница – а до другата има неколку метри, километри или дури часови.
Се наоѓаш во т.н. меѓутраничен простор. Не си повеќе во земјата од која излегуваш – ама официјално сè уште не си влезен во другата.
Па, логично прашање е: во чија надлежност си во тој момент? Дали законот важи? И ако се случи нешто – кој е одговорен?
✈️ Аеродроми – „ничија земја“ или строго регулирана зона?
Меѓутраничниот простор најчесто се појавува на аеродроми – откако ќе поминеш пасошка контрола, а сè уште не си стапнал на тло на друга држава.
Иако изгледа како „межуземје“, законот и натаму важи – и тоа многу строго.
✅ Во аеродромите, надлежноста ја има земјата на чииот аеродром се наоѓаш, дури и ако официјално си излезен од нејзината територија.
Ако направиш прекршок – ќе те санкционираат според внатрешното законодавство на таа држава.
На копно – автопатите меѓу две граници
На некои гранични премини (како македонско-српската Табановце или српско-хрватската Батровци), има дел помеѓу излезната и влезната точка – неколку стотици метри до неколку километри.
Иако си излезен од една држава – всушност сè уште не си слободен.
Ако направиш сообраќаен прекршок, можеш да бидеш запрен и санкциониран и од двете страни, бидејќи просторот е под физичка и техничка контрола на двете држави.
Ако се случи кривично дело – кој има надлежност?
Во случаи на:
- кражба
- физички напад
- трговија со луѓе
- нелегален транспорт
…се активираат меѓународни договори и процедури за прекугранична соработка.
Во зависност од локацијата и моментот, едната држава презема иницијатива, но често се вклучуваат и двете.
Некои земји имаат договори за:
- екстрадиција
- споделување на докази
- заеднички патроли
Бежанци и азиланти: правен вакуум или безбедна зона?
Некои луѓе свесно остануваат во меѓутраничен простор – барајќи азил или заштита, како што беше случајот со познатиот ирански бегалец Мехран Карими Насери, кој живееше 18 години во аеродром во Париз.
Во такви случаи, правната ситуација станува многу комплицирана, а често вклучува:
- одбивање пристап до територија
- чекање решение на барање за азил
- хуманитарен третман според меѓународното право
✅ Меѓутраничниот простор не е „дивиот запад“
Иако изгледа како ничија земја – секогаш некој има контрола.
Патникот никогаш не е надвор од законот, само затоа што не е „ни таму, ни овде“.
И токму затоа, секоја акција во таква зона може да има последици – и правни, и политички.
