Црна Гора се наоѓа пред сериозен предизвик во однос на својата економска стабилност, со акцент на заштитата на турските инвеститори и нивните вложувања. Инцидентите кои неодамна ја нарушија соработката со Турција, според експертите, можат да предизвикаат значителни последици за пазарот на недвижности, банкарскиот сектор и државните финансии. Д-р Јован Рабреновиќ од Институтот за економски науки истакнува дека ова не е само прашање на безбедност, туку и тест за економската зрелост на Црна Гора.
Рабреновиќ предупредува дека актуелната ситуација не е само дипломатски проблем, туку и предизвик за националната економска стабилност. Според него, турските инвестиции, кои во последните години станаа клучен дел од економијата, сега се изложени на ризици поради нивната концентрација во чувствителни сектори како што се недвижностите, градежништвото и туризмот. За првите осум месеци на 2024 година, Турција е најголемиот странски инвеститор во Црна Гора, со вложувања од 92,2 милиони евра, што претставува 21% од вкупните странски директни инвестиции.
Во последните шест години, турските инвестиции достигнаа 451,7 милиони евра, а околу 14.500 компании во Црна Гора се со турски капитал. Рабреновиќ нагласува дека структурата на овие инвестиции е ранлива, а недавните инциденти со турските државјани можат да предизвикаат сериозен репутационен удар. Тој предупредува дека, ако односите се влошат, годишниот прилив на капитал од Турција може да опадне за 40 до 60%, што би имало директни последици за буџетот и економската стабилност.
Според Рабреновиќ, последиците од таквото сценарио би биле многубројни: намалување на ликвидноста, пад на вработеноста во градежништвото, зголемување на фискалниот дефицит и раст на ненаплатливите кредити. Тој идентификува три клучни канали преку кои би се манифестирала штетата: финансиска реакција, репутационен ефект и прекин на соработката во јавниот и приватниот сектор.
Рабреновиќ истакнува дека Црна Гора не може да си дозволи да изгуби партнер како Турција, која е не само инвеститор, туку и стратешки сојузник. Тој повикува на итна и транспарентна реакција на државата, вклучувајќи брза истрага на инцидентите и активирање на дипломатските канали за смирување на ситуацијата. Долгорочно, потребно е да се диверзифицираат инвестициите и да се зајакнат капацитетите на правосудните институции.
На крајот, Рабреновиќ заклучува дека Црна Гора мора да покаже дека е правно сигурна и демократска, за да ги заштити сите инвеститори и да ја одржи својата репутација како стабилна дестинација за инвестиции.
