Македонија се соочува со прашање што станува сѐ погласно и посериозно: дали има иднина за младите дома? Во последните години, трендот на иселување станува алармантен – илјадници млади годишно ја напуштаат државата во потрага по подобра иднина. Но, што точно ги тера младите да заминат, и што треба да се промени за да ги задржиме?
Состојбата денес: Зошто си заминуваат?
Недоволни работни места, ниски плати, слаби услови за живот и генерална недоверба во системот – ова се најчестите причини што младите ги наведуваат кога одлучуваат да си заминат. За многумина, заминувањето не е само економска одлука, туку и бегство од чувство на стагнација и непризнат труд.
„Нема простор за напредок. Дури и ако си добар, никој не те гледа. Ако немаш ‘врска’, остануваш на дното“ – вака зборуваат многу млади луѓе во анкети.
Студирање во странство – билет во еден правец?
Се повеќе студенти од Македонија избираат странски универзитети. Тоа во себе не е лошо – образованието во странство може да донесе вредни знаења и искуства. Проблемот е што голем дел од тие млади никогаш не се враќаат. Таму добиваат понуди за работа, подобри услови за живот и чувство дека се ценети.
Според последните податоци, над 25% од младите Македонци на возраст од 18 до 29 години размислуваат да се иселат во следните 3 години. Ова не е само бројка – тоа е аларм.
Што добиваат, а што губиме?
Додека другите држави добиваат високообразовани, способни и амбициозни млади луѓе, Македонија ги губи токму оние кои можат да ја носат иднината. Иронично, државата вложува во нивното образование, а потоа тие својот труд и знаење го даваат на странски економии.
Можеме ли да си дозволиме да продолжиме така?
Има ли надеж? Да – но треба акција
Младите не заминуваат затоа што не ја сакаат својата земја – напротив. Заминуваат затоа што чувствуваат дека државата не ги сака нив. За да се промени оваа слика, потребни се неколку клучни потези:
- Реална поддршка за млади претприемачи, не само на хартија.
- Образование што е усогласено со пазарот на трудот, а не со административни норми.
- Зголемена транспарентност и укинување на партиската “врска” како главен критериум за вработување.
- Менторски програми и поддршка за млади таленти – од ИТ и медицина до уметност и спорт.
Младите зборуваат – дали некој слуша?
Во ерата на социјалните мрежи, младите имаат глас, но прашањето е: дали некој во институциите ги слуша? Ако не се вложи вистински во нив, Македонија може да се најде во ситуација каде што цели генерации ќе се “извозат” во други земји.
А ако сите заминат – кој останува?
