Новинарска анализа: Падот на ЕУ и падот на Византија – Паралели и поуки
Тема која многумина ја разгледуваат, но ретко ја доживуваат во целиот нејзин контекст, е падот на два големи политички и економски ентитети во историјата: Европската унија (ЕУ) денес и Византиското Царство во 15. век. Иако временски оддалечени, овие два падови имаат некои интересни паралели кои се вредни за анализа, особено кога се гледаат како предупредувања за современите и идните предизвици пред Европската унија.
Византија: Отстапување од моќ и единство
Византијската империја, наследник на Римското Царство, започнала да ослабува уште од 11. век. Постепено, нејзините воени и економски ресурси биле исцрпени од серија на инвазии, политички конфликти, и внатрешни раздори. Падот на Константинопол во 1453 година од страна на Отоманската империја го означи крајот на Византија, но причините за нејзиното падение беа длабоки и долго време присутни. Во основа, слабеењето на внатрешното единство, недостатокот на способност за адаптација кон новите геополитички услови и исцрпеноста од долги војни беа клучните фактори што го доведоа до неговото пропаѓање.
ЕУ: Кон пад или трансформација?
Европската унија денес е на крстопат. Бројни политички, економски и социјални предизвици го загрозуваат нејзиното постоење во нејзиниот сегашен облик. Падот на Берлинскиот ѕид и почетокот на евроинтеграцијата беа моменти на оптимизам за европскиот проект, но последните децении донесоа серија на кризи: економска криза, мигрантска криза, Брегзит и, секако, постојаните политички потреси. Внатрешните поделби помеѓу северот и југот, истокот и западот, како и зголемените националистички струи во некои од земјите членки, создаваат ризик за понатамошна дезинтеграција.
Како и Византија, ЕУ се соочува со значајни внатрешни конфликти кои го ослабуваат нејзиното единство. Раскините помеѓу различните земји-членки, политичките подели околу миграцијата, економските разлики и нереализираните реформи на институциите се важни индикатори кои укажуваат на сериозни недостатоци во системот. Според некои анализи, проблемите на ЕУ ја потсетуваат на Византија во последните денови на империјата: повеќе внимание се посветува на индивидуални национални интереси отколку на целокупната стабилност на Унијата.
Паралели и поуки: Историја како предупредување
Главната паралела помеѓу падот на Византија и современите проблеми на ЕУ е во недостатокот на внатрешна координација и единство. Византија, која некогаш била геополитичка и економска моќ, ја изгуби својата способност да се прилагоди на новите услови и да ја обнови својата одбранбена стратегија. ЕУ, иако многу помлада од Византија, сега се наоѓа во ситуација која наликува на пад на единството поради економски и политички разлики, додека глобалните променливи фактори како што се климатските промени, новата геополитичка конкуренција и глобалната економска нестабилност, само ги комплицираат работите.
Една од главните поуки што можеме да ја извлечеме од историјата е дека кога една унија или империја ќе започне да ја губи својата координација и заедничка визија, нејзината способност да се брани од надворешни и внатрешни претњи значително опаѓа. Византија и ЕУ имаат една слична основа – токму преку заеднички интереси и идентитет треба да се очекува опстанок и успех. Кога овие интереси ќе се подкопаат или се заменат со егоистични стремежи, последиците можат да бидат фатални.
Во тоа контекст, за ЕУ е од витално значење да ја преиспита својата внатрешна политичка и економска структура, да ги зајакне институциите и да пронајде нови механизми за справување со глобалните предизвици. Само преку вистинска реформа и вратената посветеност на колективните вредности, може да се избегне судбината на Византија.
Падот на Византија не е само историја, туку и лекција за денешните политички и економски актери. Европската унија, иако со многу различни околности, се соочува со слични предизвици. Затоа, историјата е повеќе од само истражување на минатото – тоа е практично средство за предвидување на иднината и начин да се избегнат грешките од минатото. Сега е време да се размислува за вистинските стратегии за опстанок и зајакнување на единството на Европа, пред да стане прекасно.
