На 23 јануари 1862 година, во Истанбул, под трагични и до денес целосно неразјаснети околности, починал Димитар Миладинов (1810–1862) — еден од најзначајните македонски народни преродбеници, поет, учител, публицист и основоположник на македонската етнографија.
Роден во Струга, во семејство на занаетчија, Димитар Миладинов рано ја препознал силата на образованието како средство за народно будење. Основното образование го завршил во родниот град, а подоцна се школувал во Јанина, каде стекнал високо образование и солидно познавање на грчката култура и јазик. Иако образуван во грчки училишта, тој станал еден од најгласните и најдоследни противници на хеленизацијата на македонските простори.
Како учител во Охрид, Струга, Кукуш, Битола, Магарево, Миладинов не се ограничил само на наставата. Тој водел широка културно-просветна борба за воведување на народниот јазик во училиштата, за создавање домашен учителски кадар и за јакнење на националната свест кај Македонците. Преку обемна кореспонденција со истакнати интелектуалци и духовници од своето време, настојувал да ја објасни состојбата во Македонија и потребата од културно и национално ослободување.
Посебно значајна е неговата дејност како собирач на народни умотворби. Заедно со помладиот брат Константин Миладинов, а со поддршка и на братот Наум, започнал систематско собирање и запишување на македонски народни песни, приказни и обичаи. Оваа дејност резултирала со издавањето на прочуениот Зборник со народни песни во 1861 година во Загреб — дело од исклучително значење, кое претставува темел на македонската фолклористика, етнологија и културна историја.
Димитар Миладинов бил и човек со силна словенска ориентација. Под влијание на панславистичките идеи и Илирското движење, тој се залагал за културно и духовно обединување на словенските народи, но секогаш со јасна визија за Македонија како посебна и самосвојна целина.
Неговата активност не останала незабележана од тогашните османлиски власти. Обвинет за шпионажа и „подривна дејност“, Миладинов бил уапсен и затворен во цариградските зандани. Таму, во 1862 година, тој го завршил својот живот, а истата судбина ја доживеал и неговиот брат Константин. Смртта на браќата Миладиновци претставува една од најтрагичните страници во историјата на македонската преродба.
Иако животот му бил прекинат прерано, делото на Димитар Миладинов останува неизбришлив темел на македонската културна и национална самосвест. Неговата борба за јазикот, образованието и народната традиција и денес сведочи дека културната слобода е првиот чекор кон секоја друга слобода.
