Словенија се соочува со значајна политичка дебата откако Народното собрание со тесно мнозинство (46 „за“ – 42 „против“) го одобри предлогот на партијата Левица за одржување консултативен референдум за зголемување на трошоците за одбрана. Гласањето во петокот ја разниша владината коалиција, при што коалициските партнери се поделија околу прашањето за милитаризацијата и идната улога на Словенија во НАТО.
Според одлуката на Собранието, на граѓаните ќе им биде поставено следното прашање:
„Дали сте за тоа Република Словенија да ги зголеми трошоците за одбрана на таков начин што тие ќе достигнат 3% од бруто домашниот производ годишно до 2030 година, што е приближно 2,1 милијарди евра?“
Овој предлог следи по усвоената декларација за прогресивно зголемување на буџетот за одбрана – од 2% од БДП во 2024, до 3% до 2030 година.
Иако Движењето за слобода, партијата на премиерот Роберт Голоб, гласаше против распишување референдум, коалициските партнери Левица и Социјалдемократите гласаа „за“ и се здружија со опозициските партии.
Левицата, која долгорочно се спротивставува на членството на Словенија во НАТО, оцени дека станува збор за „неоправдано трошење на средства за воена индустрија, наместо за социјални и еколошки приоритети“.
Станува збор за консултативен референдум, што значи дека нема обврзувачка правна сила, но има силно политичко значење. Исходот може да влијае врз:
- Приоритетите на словенечката влада
- Улогата на Словенија во НАТО
- Распределбата на буџетските средства
- Политичката стабилност на коалицијата
Предлогот за распишување референдум формално ќе биде поднесен следната недела, а датумот на одржување сè уште не е прецизиран. Сепак, дебатата што веќе се отвори најавува значајна јавна поларизација околу прашањето:
одбрана или социјални инвестиции?
Словенија се соочува со важен момент во кој јавноста ќе има можност да се изјасни за иднината на националната одбранбена политика. Иако референдумот е консултативен, неговите импликации може да бидат длабоки – и по прашањето на внатрешната политика, и по геополитичката позиција на земјата во евроатлантските структура.
