Африканските економии влегуваат во нова фаза на финансиска неизвесност, додека обврските за отплата на надворешниот долг драматично растат и ги притискаат државните буџети. Според најновиот извештај на S&P Global Ratings, 2026 година ќе биде особено тешка, бидејќи владите ќе мора да сервисираат рекордни суми во странска валута, што директно ги намалува девизните резерви и го зголемува ризикот од рефинансирање.
Во споредба со 2012 година, обврските по основ на надворешен долг се зголемиле трипати, што претставува сериозен товар за економиите кои и онака се соочуваат со слаби приходи и високи буџетски дефицити. Само оваа година, отплатите се проценуваат на повеќе од 90 милијарди долари, сума што може да предизвика притисок врз ликвидноста на повеќе држави.
Најголем дел од товарот паѓа врз Египет, кој носи речиси една третина од вкупните обврски. По него следуваат Ангола, Јужна Африка и Нигерија, чии економии исто така се соочуваат со сериозни предизвици во сервисирањето на долгот.
Иако во изминатиот период суверените кредитни рејтинзи во регионот благо се подобрија – делумно благодарение на структурни реформи и умерен економски раст – аналитичарите предупредуваат дека тоа не значи вистинско олеснување. Намалувањето на долгот е долг процес кој бара стабилни приходи и дисциплинирана фискална политика.
Во меѓувреме, некои земји се обидуваат да ги искористат подобрените глобални финансиски услови и интересот на инвеститорите за нови пазари, излегувајќи повторно на меѓународните берзи. Но цената на капиталот останува висока. Дел од владите, како Република Конго, се принудени да нудат значително повисоки каматни стапки за да привлечат средства, што дополнително го зголемува долгорочниот товар.
Сепак, прогнозите за раст остануваат релативно оптимистични. Се очекува реалниот БДП на континентот да порасне за околу 4,5 проценти до 2026 година, што укажува на потенцијал за закрепнување. Но паралелно со тоа, нивото на јавен долг ќе остане високо – во просек околу 61 процент од БДП, што значи дека просторот за ново задолжување е ограничен.
За да го намалат ризикот, неколку влади веќе применуваат стратегии за активно управување со обврските – откуп на обврзници, продолжување на роковите за отплата и рефинансирање под поповолни услови. Такви мерки спроведуваат Обала Слоновац, Бенин, Уганда, Мозамбик, Кенија и Јужна Африка.
Аналитичарите предупредуваат дека, и покрај позитивните сигнали за раст, долговите остануваат најголемиот ризик за финансиската стабилност на Африка. Доколку глобалните услови повторно се влошат, дел од земјите би можеле да се соочат со сериозни проблеми во сервисирањето на обврските.
