Денес лавовите ги поврзуваме со африканските савани или, поретко, со азиските предели во Индија. Но малкумина знаат дека пред илјадници години овие величествени мачки шетале и по Балканскиот Полуостров. Археолошките и историските извори откриваат дека лавот не е туѓ жител на нашите простори – напротив, бил дел од природниот свет на Европа сè до доцната антика.
Археолошки траги и антички записи
Фосилни остатоци и пештерски цртежи укажуваат дека европскиот лав (Panthera leo europaea) живеел на Балканот уште во праисторијата. Овој подвид бил нешто поголем од денешниот африкански лав, со подолг крзнен „гребен“.
Античките извори, особено делата на Херодот, Ксенофон и Аристотел, споменуваат лавови во делови од Македонија, Тракија и Грција. Според Херодот, во 5 век п.н.е. лавови напаѓале камили од караваните на персиската војска во Тракија и Македонија.
Лавот во културата и симболиката
Присуството на лавот оставило длабоки траги и во културата. Многу антички и средновековни хералдички симболи во регионот ја користат фигурата на лавот како знак на моќ, храброст и кралско достоинство. Во македонската и бугарската средновековна хералдика, лавот е чест мотив, што може да биде одраз на колективната меморија за некогашната присутност на ова животно.
Зошто исчезнале?
Лавовите од Балканот постепено исчезнале меѓу 1 и 4 век од нашата ера, главно поради лов и уништување на нивното природно живеалиште. Римската империја имала голема побарувачка за лавови за гладијаторските арени, а човечката експанзија ги намалила нивните ловни територии.
Одговорот на прашањето е јасен: да, на Балканскиот Полуостров имало лавови. Тие биле дел од биолошката и културната историја на регионот, а нивното исчезнување е уште еден пример за влијанието на човекот врз природата. Денес лавовите можат да се видат само во зоолошки градини или на хералдички грбови, но спомените за нив се вткаени во историјата и митологијата на Балканот.
