На денешен ден, 19 јануари, се одбележува раѓањето на Кирил Македонски (1925–1984) – еден од најзначајните македонски композитори на 20 век и авторот на првата македонска национална опера „Гоце“, дело што засекогаш ја вгради македонската историја во музичко-сценскиот израз.
Роден во Битола, Кирил Македонски уште рано го покажал својот талент и интерес за музиката. Основното и средното образование го завршил во Битола и Скопје, а студиите по композиција и диригирање ги продолжил на музичките академии во Загреб, Сараево и Љубљана. Со тоа припаѓа на втората генерација македонски повоени композитори, која творела во услови на институционално оформување на македонската музичка култура.
Неговото име најсилно се врзува со операта „Гоце“, чија премиера во Скопје во 1954 година претставува историски настан – првпат македонската опера проговори на сопствен јазик, со сопствена историја и национален наратив. Делото било создадено во крајно скромни услови, со позајмен клавир од Радио Битола, што дополнително сведочи за упорноста и посветеноста на композиторот.
Покрај „Гоце“, Кирил Македонски е автор и на уште две големи опери со историска тематика – „Цар Самуил“ (1966) и „Илинден“ (1972). Операта „Цар Самуил“ првично наишла на пречки за изведба, па дури му било понудено да се постави во странство под услов што тој принципиелно го одбил. Подоцна, токму ова дело доживеало повеќе од 50 изведби во Македонија, потврдувајќи ја неговата уметничка и национална вредност.
Творештвото на Кирил Македонски е исклучително богато: пет симфонии, камерни и вокални дела, свечени химни, музика за театар, радиодрами и филм, меѓу кои и за „Македонска крвава свадба“. Дел од неговите дела, како балетот „Делфина“ и ораториумот „Кирил и Методиј“, за жал, никогаш не биле изведени, но и тие сведочат за ширината на неговиот уметнички замав.
Паралелно со композиторската дејност, Кирил Македонски бил активен и како педагог. Од 1973 година предавал хармонија и интонација на Педагошката академија „Климент Охридски“ во Скопје, оставајќи силен белег врз генерации млади музичари. Се усовршувал и на меѓународно ниво – во Варшава, Дармштат, и учествувал на значајни конгреси за современа музика и нова музичка нотација.
Неговите композиции биле изведувани ширум светот – од Европа до САД, Куба и Аргентина – а тој бил препознаен и во областа на музикотерапијата, со меѓународни признанија и забелешки во публикации на УНЕСКО.
По повод раѓањето на Кирил Македонски, се потсетуваме на човекот кој во тешки услови, но со силна визија и непоколеблив интегритет, создаде дела што и денес ја дефинираат македонската музичка култура. Неговата музика останува сведоштво дека националната историја може да се испее, да се издиригира и да се вгради во колективната меморија – трајно и достоинствено.
