Во селото Лупште, во Порече, есента на 1890 година се родила Крстана – ќерка на земјоделци кои ја учеле дека честа и храброста се вредности поголеми од секое богатство. Од мала, Крстана била навикната на тешка работа – жнеење, месење, собирање костени, грижа за добитокот – но во неа тлеела и некоја посебна тишина, како мир пред бура.
Кога дошле темните денови на Втората светска војна, селата во Порече како и оние од Прилепско и Кичевско почнале да го чувствуваат здивот на окупаторот. Крстана, тогаш веќе жена со семејство, не можела да стои настрана. Во есента 1941 година, кога низ Пелагонија се слушале првите гласови за отпор, таа станала дел од Народноослободителното движење.
Не носела пушка, но нејзиното оружје било брашното и водата. Во октомври 1941 година, во својата куќа во Ропотово каде живеела, месела леб за Првиот прилепски партизански одред. Тие лебови, топли и миризливи, биле повеќе од храна – биле симбол на животот, на надежта дека Македонија ќе се разбуди слободна.
До декември истата година, Крстана станала курир. Со шал околу главата и корпата во рака, минувала преку полските патеки и шумите, носејќи пораки скриени под платно или во пекарски ткаенини. „Лебот го носам за нашите момчиња,“ им велела на оние што ќе ја сопрат – а тие не знаеле дека заедно со лебот носи и вести за следните акции на партизаните.
Во 1942 и 1943 година, нејзината куќа станала засолниште. Илегалци, курири и борци од Прилепскиот одред престојувале кај нив – Крстана и нејзиниот маж ги криеле под покривот или во амбарот, а децата чувале стража пред дворот. Секој чекор бил ризик, но таа не се двоумела. „Подобро да гори куќата, отколку да згасне слободата,“ знаела да каже.
Една ноќ, за време на акција за кинење телефонски жици, бугарската полиција открила траги и дошла во нејзиното село. Крстана, мажот ѝ и децата биле уапсени. 24 часа поминале во студена ќелија – без збор, без солза. Кога ги пуштиле, таа само рекла:
„Ќе дојде денот кога нема да не затвораат, туку ќе ни се поклонуваат.“
И навистина – тој ден дојде.
Крстана Нанкова Видевска не влезе во историјата како генерал или командант, туку како мајка на хероите, како жена што ја месеше слободата со свои раце. Нема споменик што може да ја опише нејзината тивка храброст – но во секој селски леб, во секој мирис на топла печка, живее нејзината приказна.
