На 12 април 2012 година, на Велики четврток, Македонија беше потресена од трагедија што и денес, години подоцна, предизвикува болка, тишина и прашања без лесен одговор. Кај Смилковското Езеро, во близина на Скопје, беа убиени петмина луѓе – четворица млади момчиња од Радишани и еден повозрасен човек од Црешево. Нивниот ден започнал како обичен пролетен излет, со риболов покрај вода, но завршил во најмрачната можност што едно општество може да ја доживее.
Телата биле пронајдени доцна вечерта, во тишината што ја нарушила само страшната слика на насилството. Она што следувало било ноќ исполнета со истраги, полиција, неизвесност и први вести што брзо се проширија низ целата земја. Веќе следниот ден, Македонија се разбуди во шок. Секој нов детал ја продлабочуваше трагедијата, а сознанието дека станува збор за брутално убиство извршено со огнено оружје од непосредна близина ја засили вознемиреноста и стравот.
Болката најсилно се почувствува во Радишани, каде што живееја четворицата млади момчиња. Таму тагата брзо се претвори и во гнев. Луѓето излегоа на улиците, барајќи одговори и правда, убедени дека животите на невини деца не смеат да останат само бројка во извештај. Во тие денови, емоциите беа силни, а атмосферата напната. Во јавноста почнаа да кружат различни претпоставки и стравувања, што дополнително ја усложни ситуацијата и ја зголеми тензијата во општеството.
Институциите ветуваа брза и темелна истрага, но како што минуваше времето, случајот добиваше димензии што ја надминуваа една обична кривична постапка. Смилковци станаа повеќе од место на злосторство – тие станаа симбол. Симбол на болка, на недоверба, на поделби, но и на постојаното барање вистина.
Со текот на годините, овој настан остана длабоко врежан во колективната меморија. Секоја годишнина носи нов бран на сеќавања, нови солзи за семејствата и блиските, но и тивко прашање што сè уште одекнува: дали правдата е целосна и дали вистината е целосно кажана?
Кај езерото денес стои спомен, место каде што луѓето оставаат цвеќе, палат свеќи и молчат. Таа тишина зборува повеќе од било кој збор. Таа потсетува дека зад секоја трагедија стојат човечки животи, соништа што никогаш не се оствариле и семејства што засекогаш останале променети.
Смилковци не се само датум или настан од минатото. Тие се жива рана во општеството, потсетник колку е кревка сигурноста и колку е важна довербата во правдата. И токму затоа, на овој ден, Македонија не само што се сеќава – туку и се надева дека ваква трагедија никогаш повеќе нема да се повтори.
