Денес се навршуваат 133 години од смртта на Ѓорѓија (Ѓорѓи) Пулевски – една од најзначајните личности во македонската културна и национална историја, човек кој уште во XIX век јавно зборувал и пишувал за посебноста на македонскиот јазик, народ и татковина.
Роден во 1817 година во мијачкото село Галичник, Пулевски го започнал животот како печалбар и ѕидар, но неговата судбина го однела многу подалеку од занаетот. Наместо мирен живот, избрал пат исполнет со борба – и со перо и со пушка.
Во текот на втората половина на XIX век активно учествувал во повеќе ослободителни движења и востанија на Балканот. Се борел не само за слободата на Македонија, туку и за слободата на другите народи во регионот, оставајќи белег како воен водач и доброволец во повеќе конфликти.
Но, неговата најголема оставнина не е на бојното поле – туку во книгите.
Пулевски останува запаметен како:
- автор на првата печатена македонска граматика,
- составувач на едни од првите речници на македонски јазик,
- учебникар, поет, фолклорист, етнограф и историчар.
Неговото прво значајно дело, „Речник од четири јазика“ (Белград, 1873), всушност функционира како петјазичник, бидејќи покрај српскиот јазик содржи и јасно издвоен македонски лексички материјал.
Две години подоцна го објавува „Речник од три јазика“ (1875), кој има уште поголема историска тежина. Во него Пулевски отворено зборува за:
- Македонија како татковина
- Македонците како посебен народ
- македонскиот како самостоен јазик
Во време кога овие идеи биле политички и културно чувствителни, ваквиот став претставувал вистинска храброст.
Историчарите го сметаат Пулевски за визионер, бидејќи неговите ставови за македонскиот идентитет се појавуваат децении пред официјалната кодификација на македонскиот јазик во XX век.
Со својата работа тој поставил темели врз кои подоцна ќе се гради современата македонска лингвистика и национална мисла
Пулевски починал на 13 февруари 1893 година во Софија. Иако животот го завршил далеку од родниот крај, неговото дело останува длабоко вкоренето во македонската културна историја.
Денес, повеќе од еден век подоцна, неговото име сè уште се споменува како симбол на просветителството, јазичната борба и националната свест.
