Наплатата на долгови во Македонија е строго регулирана со закон и не смее да се спроведува на начин што го нарушува достоинството и приватноста на должникот. Прашањето дали доверител или извршител може да се појави на работното место на должникот за да бара наплата е честа дилема кај граѓаните, но законските правила во голема мера ја ограничуваат таквата практика.
Доверителот нема право на директна присилна наплата
Според македонското законодавство, доверителот – лицето на кое му се должи одреден долг – нема право самостојно да спроведува присилна наплата.
За да го наплати долгот, доверителот мора да поведе постапка согласно Законот за извршување, по што постапката ја спроведува овластен извршител.
Извршителот е службено лице кое ја реализира присилната наплата врз основа на извршна исправа – како што се судска одлука, нотарска исправа или одлука донесена во управна постапка.
Извршувањето мора да го почитува достоинството на должникот
Законот за извршување предвидува дека при спроведување на извршувањето мора да се води сметка за достоинството на странките и заштитата на нивната приватност.
Извршувањето не смее да се спроведува врз предмети и права кои се неопходни за основните животни потреби на должникот и неговото семејство. Воедно, извршителот е должен да постапува на начин кој не го изложува должникот на понижување или јавна стигматизација.
Личните податоци мора да останат заштитени
Извршителот има обврска да постапува со личните податоци на должникот во согласност со Законот за заштита на личните податоци.
Тоа значи дека сите информации за долгот и финансиската состојба на должникот мора да се обработуваат законито, транспарентно и само во рамките на потребното за постапката.
Јавно откривање на долг на работното место, особено пред колеги или други лица, може да претставува повреда на овие правила.
Кога извршителот може да комуницира со работодавачот
Во одредени ситуации извршителот може да стапи во контакт со работодавачот на должникот. Најчесто тоа се случува кога се спроведува извршување врз плата.
Во таков случај, извршителот испраќа налог до работодавачот да задржи одреден дел од платата и да го пренесе на доверителот. Работодавачот е должен да достави податоци за висината на платата на должникот и да постапи по налогот.
Сепак, ова се прави преку службена комуникација, а не преку директно барање на наплата од должникот на работното место.
Нема законска основа за „јавна наплата“ на работното место
Во законските прописи не постои одредба која дозволува доверител или извршител да дојде на работното место на должникот и јавно да бара наплата на долгот.
Такво однесување може да се смета за нарушување на достоинството и приватноста на лицето, особено ако се случува пред колеги или други лица.
Заштита и според трудовото законодавство
Дополнителна заштита обезбедува и Законот за работните односи, кој налага дека работодавачот е должен да ја штити личноста и достоинството на работникот и да ја почитува неговата приватност.
Затоа, директно барање наплата на долг на работното место може да се смета и за повреда на овие принципи.
Според македонските закони, доверителот не смее лично да оди на работното место на должникот за да бара наплата на долг.
Извршителот, пак, има овластувања да комуницира со работодавачот заради извршување врз плата или прибирање податоци, но неговите дејствија мора да бидат формални, законски и без нарушување на достоинството и приватноста на должникот.
Јавна конфронтација или притисок на работното место не е предвидена со закон и може да претставува злоупотреба на правото.
