30 јануари 2025 (МИА) – Американскиот експерт за Балканот, Едвард Џозеф изјави дека македонскиот модел може да се искористи за надминување на политичката криза во Србија и дека САД или Европската Унија или поединечни нејзини членки би можеле да посредуваат во преговорите меѓу владата и опозицијата.
Џозеф, предавач на Универзитетот Џон Хопкинс во Вашингтон, синоќа за телевизијата Н1 изјави дека има релевантен пример од Северна Македонија, каде што пред 10 години имаше големи демонстрации против тогашниот премиер Никола Груевски.
-Опозицијата имаше барања и дојде до преговори кои резултираа со Пржинскиот договор, кој би можел да биде модел за Србија. Македонскиот модел би можел да се искористи и прилагоди во Србија, на пример, да се дојде до преодна влада во која опозицијата има клучна позиција во власта. И тука потенцијално имате улога на надворешно посредување од САД и владите на земјите-членки на ЕУ или Унијата, кажа Џозеф.
Пржинскиот договор од 2015 година, што го постигнаа македонските водечки политички партии со посредство на Европската Унија, стави крај на политичката и институционалната криза во земјата. Договорот предвидуваше влез на претставници на опозицијата во министерствата, предвремена оставка на премиерот Груевски и формирање преодна влада која ќе ја одведе земјата до општи избори.
Џозеф, исто така, ја коментираше минатонеделната најава на блискиот соработник на американскиот претседател Ричард Гренел, кој сподели видео од протестот на Зрењанин на Твитер, коментирајќи дека е важно да се слушнат различни гласови, но дека САД „не ги поддржуваат оние што го поткопуваат владеење на правото или насилно окупирање на државни институции“.
-Сметам дека е иронично што г-дин Гренел зборува за потребата од почитување на законот кога набргу потоа имавме насилен инцидент во Нови Сад. И владата го признава тоа, поранешниот премиер (Милош) Вучевиќ го наведе тоа како причина за неговата оставка. Самата влада призна дека „имаше насилство и дека оваа насилна реакција против демонстрантите, против студентите е неприфатлива, рече Џозеф.
На прашањето за тоа што српскиот претседател Александар Вучиќ го искористил коментарот на Гренел за да покаже дека ја има поддршката од САД, заедно со Русија и Кина, Џозеф рече дека „не го чита тоа така“.
-Претседателот Вучиќ може да ја толкува изјавата на г-дин Гренел како што сака, но јас не ја толкувам како бланко одобрување од страна на американската влада (на владата на Вучиќ). Јас не ја читам така. Претседателот Вучиќ сака да ја толкува на тој начин. Но, суштината на она што Гренел го кажа за однесувањето и постапките беше веднаш оспорена од она што се случи во Нови Сад, каде поддржувачите на владата извршија насилство, рече Џозеф.
Од Марија Спасовска/МИА
