На денешен ден, пред 78 години, американскиот претседател Хари С. Труман потпиша акт кој означи длабока пресвртница во историјата на балканскиот регион, особено за македонскиот народ во Егејска Македонија. Со тој документ, САД одлучија да ја поддржат Грција со значителна воена и економска помош во рамки на познатата Труманова доктрина, со цел да се спречи ширењето на комунизмот. Но последиците од овој потег беа далекусежни – особено за Македонците кои живееја јужно од денешната државна граница.
Помошта, официјално наменета за стабилизирање на Грција по Втората светска војна, во пракса значеше и поддршка на грчката влада во нејзината политика на асимилација, репресија и прогон на македонското население. Почнаа масовни апсења, затворања, убиства, принудни емиграции и систематско бришење на македонскиот идентитет. Македонскиот јазик беше забранет, македонските училишта затворени, а имињата на населените места променети во грчки.
Во тие години, многу Македонци од Егејот се приклучија на Демократската Армија на Грција (ДАГ) борејќи се не само за социјална правда, туку и за национално признание. Многумина животот го завршија на фронтовите на Граѓанската војна (1946–1949), додека десетици илјади беа принудени да го напуштат родниот крај и да побараат прибежиште во Југославија, Источна Европа, САД, Канада и Австралија.
Фотографија направена во близина на Лерин сведочи за духот на отпорот и надежта за поинаква иднина. На транспарентот се чита: „Да живее слободна Македонија во рамките на Народно Републиканската Балканска Федерација“ — израз на идеалите на многу тогашни македонски борци кои веруваа дека единствениот пат до слобода и еднаквост води преку федерализирање на Балканот и признавање на македонската нација.
Денес, 78 години подоцна, многумина сметаат дека односот на западните сили кон Македонија и понатаму останува двоен. Иако формално поддржуваат демократски вредности и стабилност, реалната политика често ги занемарува историските неправди и правата на Македонците во соседните земји.
Овој датум не треба да се заборави. Тој е потсетник на страдањата, но и на отпорот, на потиснатите гласови, но и на непокорот. 22 мај не е само дел од историјата — тој е и повик за будност и историска правда.
