Некогаш исполнето со детска смеа, трчање по тревниците и воспитувачки што држат ред меѓу групи возбуда – денес, Детското одморалиште „Страхил Андасаров“ во Љубанци стои како мрачен споменик на едно минато кое никој веќе не се труди да го зачува. Објектот, кој децении беше дом на летните и зимските дружења на генерации основци од Скопје и пошироко, денес е целосно руиниран, обраснат во грмушки и буквално заборавен од институциите.
Нашата редакција ја посети локацијата – и сликата таму остава горчлив вкус. Приодниот пат е покриен со кал и измет од животни, а старите бетонски плочи се напукнати и покриени со мов. Таблата со името на одморалиштето повеќе ја нема. Собите, во кои некогаш преспиваа групи деца и работилниците во кои се одржуваа работилници и дружења, денес се без покриви, со искршени прозорци, пропаднати подови и излупени sидови. На места дури навлегува светлина низ големи отвори во конструкцијата – како да ја бележи секоја година занемарување.
Внатре, хаосот зборува сам за себе. Расфрлани рамки од стари кревети, метални рамки извиткани од рѓа, по некое парче мебел разнесени којзнае од кого. На неколку места се гледаат остатоци од стари цртежи и детски пораки на sидовите – единствениот жив доказ дека ова некогаш било место полно љубов, енергија и топлина.
Она што паѓа во очи е дека во целост е откорната електричната инсталација, па забележителни се искршените ѕидови од кои буквално е откорнат кабелот.
Локалните жители од Љубанци велат дека одморалиштето е оставено само на себе веќе повеќе од една деценија.
„Пред некои 30 години уште носеа деца тука, после тоа никој не дојде. Само да поминете – ќе видите, ништо не е допрено, сè е запуштено. Ние само гледаме како пропаѓа,“ вели еден мештанец, кој нè следеше додека ги разгледувавме урнатините.
Иако одморалиштето е во сопственост на Град Скопје, до денес не е направен ниту еден чекор за негова санација, реставрација или барем заштита од дополнително уништување. Повремени најави за реконструкција се појавуваа во изминатите години, но ниту една не прерасна во реална акција. Дел од граѓанските организации веќе подолг период алармираат дека објектот има потенцијал да стане модерно младинско, рекреативно или едукативно центарче, но институциите остануваат неми.
Посебно трагично е што одморалиштетo „Страхил Андасаров“ не е обичен објект – тука многу генерации скопски деца го поминаа своето прво летување, првото одделување од дома, првите патеки во природа, први другарства и први спомени кои траат цел живот. Местото не е само бетон и дрво – тоа е парче колективно детство.
Но денес, во срцето на природата кај Љубанци, тишината и пропаѓањето се единствените жители. Одморалиштето е симбол на тоа како едно општество лесно може да го заборави она што најмногу му значело – децата и нивните приказни.
Додека институциите премолчуваат, а времето немилосрдно нагризува, останува прашањето: ќе дозволиме ли уште една генерација да порасне без можност некогаш да го доживее детскиот рај што ние го имавме? Или ќе се појави волја конечно да се спаси ова место од бришење?
За сега, Детското одморалиште во Љубанци останува како живо потсетување дека заборавените места најсилно зборуваат – за заборавените вредности.
