Идејата за евентуално американско преземање на Гренланд повторно се најде во центарот на меѓународното внимание, откако од Вашингтон протекоа информации дека Доналд Трамп сериозно ја разгледува оваа можност. Речиси истовремено, од Копенхаген стигна јасен и недвосмислен одговор – островот не е на продажба.
Темата, која и во минатото предизвикуваше дипломатски тензии и бурни реакции, овојпат добива нова димензија преку економски анализи и проценки за потенцијалната вредност на најголемиот остров во светот.
Колку би „вредел“ Гренланд?
Финансиски аналитичари од холандската банкарска група Рабобанк излегоа со сценарио според кое САД би можеле да понудат сума од околу 50 милијарди долари. Пресметката, како што наведуваат, се базира на населението на островот и неговото стратешко и ресурсно значење, што би значело приближно еден милион долари по жител.
Оваа анализа ја пренесоа и данските медиуми, меѓу кои и порталот БТ, со напомена дека станува збор за хипотетичка проценка, а не за конкретен предлог или официјални преговори.
Дипломатија наместо сила
Во анализата се истакнува дека сценарио со директна употреба на сила е практично незамисливо, но дека економските и дипломатските инструменти се сосема реална опција.
„Стилот на Трамп најчесто се опишува како комбинација на притисок и условувања, но во случајот со Гренланд можно е акцентот да биде ставен на економските поттикнувања“, наведуваат аналитичарите, алудирајќи на потенцијални финансиски и политички отстапки како средство за влијание.
Малку веројатно, но не и без тежина
Иако голем дел од политичките коментатори сметаат дека ваков договор е практично невозможен, речиси сите се согласуваат дека самото отворање на темата не е без значење. Гренланд има клучна геостратешка позиција, богати природни ресурси и сè поголема улога во арктичката безбедност, што го прави предмет на интерес на големите сили.
Дополнителна сложеност внесува и фактот дека правниот систем на Данска предвидува можност Гренланд во иднина да тргне по патот на поголема автономија или дури целосна независност, што секоја дискусија за неговиот статус ја прави исклучително чувствителна.
Засега, официјалниот став на Данска останува непроменет и јасен: без разлика на шпекулациите и проценките, Гренланд не е на продажба.
