Европската унија воведува нови царински правила за малите пакети, кои ќе стапат на сила од 1. јули 2026 година. Според новите прописи, ќе се применува фиксна царина од три евра на пакети вредни до 150 евра, што претставува 93% од вкупната е-трговија во ЕУ.
Специјалистката за малопродажба, Ана Брајковиќ, истакнува дека е важно да се нагласи еден клучен аспект. Не станува збор само за фиксна такса од 3 евра по пакет, туку за 3 евра по различна категорија производи во пакетот. Тоа значи дека ако во една нарачка имате, на пример, маица, кабел, украс за дом и детска играчка, дополнителниот трошок може да биде 3 евра за секоја категорија производи.
Оваа нова мерка значително ќе ја промени логиката на купување, особено во контекст на онлајн шопинг, каде потрошувачите често додаваат дополнителни производи во својата кошничка. Брајковиќ додава дека платформите како Temu, Shein и AliExpress не се само обични онлајн продавници, туку користат различни механизми за да го направат купувањето побрзо и импулсивно.
Тие нудат купони, одбројувања, и персонализирани препораки, создавајќи чувство на итност и ниски цени, што често доведува до неосетно купување. Но, проблемот не е само во цената. Кога купувањето е дизајнирано да поттикне потрошувачи на брзо кликнување, тоа може да доведе до купување на производи кои не се во согласност со регулативите и можат да бидат опасни.
Според податоците, во 2025 година во ЕУ пристигнале околу 5,8 милијарди мали пакети со вредност до 150 евра, што е зголемување од 26% во однос на претходната година. Тоа значи 16 милиони пакети дневно, или скоро 200 пакети секоја секунда. Просечната вредност на производите во овој сегмент изнесува 8,82 евра.
Францускиот регулатор тестирал повеќе од 600 производи од меѓународни е-трговски платформи, при што 75% од нив не биле во согласност со правилата на ЕУ, а 46% од производите биле и неусогласени и опасни.
Брајковиќ истакнува и феноменот на “bracketing”, каде потрошувачите нарачуваат повеќе големини или бои, знаејќи дека дел од производите ќе ги вратат. Ова создава проблеми со враќањето, особено кај скапите производи, но кај евтините производи, многу често тие остануваат во фиока или завршуваат во отпад.
Затоа, оваа тема не е само прашање на царини. Важно е да се регулираат трговските практики, особено во време кога апликациите и алгоритмите влијаат на однесувањето на потрошувачите. Исто така, потребно е да се едуцираат потрошувачите за да знаат да разликуваат помеѓу евтина и добра куповина.
