Во април 2010 година, во украинскиот град Харков беше потпишан договор што на прв поглед изгледаше како економски компромис, но во суштина претставуваше геополитичка пресвртница. Претседателите на Украина и Русија, Виктор Јанукович и Дмитриј Медведев, се согласија на договор што ќе ја намали цената на рускиот гас за Украина – но по цена што подоцна ќе се покаже многу повисока.
Суштината на договорот беше едноставна: Украина добива попуст на гасот, а Русија добива продолжување на престојот на својата Црноморска флота во Севастопол, на Крим, до 2042 година. Во време кога економијата на Украина беше под притисок, ова изгледаше како практично решение. Но зад економската логика стоеше длабока политичка и стратешка пресметка.
За Москва, овој договор значеше зачувување на воено присуство во еден од најважните региони на Црното Море. За Киев, пак, тоа значеше уште поголема зависност од Русија – не само енергетска, туку и безбедносна.
Реакциите во Украина беа бурни. Во парламентот избија инциденти, со чадни бомби и физички судири меѓу пратениците. Дел од јавноста го гледаше договорот како неопходен економски чекор, но други го доживуваа како отстапка што го загрозува суверенитетот на државата.
Со текот на времето, стануваше сè појасно дека Харкивскиот пакт не е само енергетски договор. Тој беше дел од пошироката игра на влијание меѓу Русија и Западот, во која Украина се најде во центарот.
Клучниот пресврт дојде во 2014 година. По политичката криза во Украина и анексијата на Крим од страна на Русија, договорот практично ја изгуби својата смисла. Москва еднострано го раскина Харкивскиот пакт на 31 март 2014 година, со образложение дека Крим веќе не е дел од Украина, туку од Русија.
Со тоа, договорот што требаше да трае децении заврши за само четири години.
Но неговото значење остана. Харкивскиот пакт често се гледа како еден од клучните моменти што ја обликуваа современата украинско-руска криза. Тој покажа колку енергетиката може да биде алатка на политиката, и како економските договори можат да имаат далекусежни безбедносни последици.
