Во април 1915 година, додека Првата светска војна беснееше на копно, морето и во рововите, се случи настан што ќе го промени текот на војувањето во воздух. Францускиот пилот Ролан Гарос, еден од најхрабрите и најиновативни авијатичари на своето време, беше соборен зад германските линии – но токму неговиот пад ќе стане пресвртница во историјата на авијацијата.
Од авантурист до воен пионер
Ролан Гарос не бил класичен војник. Роден во 1888 година, тој бил опседнат со летот уште од рана возраст. Во време кога авионите биле кревки машини од дрво и платно, Гарос веќе поставувал рекорди.
Во 1913 година, тој го изведе подвигот што го направи светски познат – првиот непрекинат лет преку Средоземното Море, од Франција до Тунис. Лет што траел речиси 8 часа, без модерна навигација, без сигурност дека ќе стигне жив.
Кога започна Првата светска војна, вакви луѓе беа токму тоа што им требаше на армиите – храбри, креативни и подготвени да ризикуваат.
Иновација што ја смени војната
Во раните фази на војната, авионите се користеа главно за извидување. Пилотите дури пукаа со пиштоли или фрлаа бомби рачно. Но Гарос имаше поинаква визија – авионот да стане вистинско оружје.
Најголемиот проблем бил како да се постави митралез што пука напред, без да го уништи пропелерот. Решението на Гарос било едноставно, но генијално:
на пропелерот поставил метални дефлектори што ги оттурнуваат куршумите.
Со ова, тој станал еден од првите вистински „ловечки пилоти“ во историјата. За кратко време, соборил неколку германски авиони – нешто што дотогаш било реткост.
Ова го направило мета.
Денот кога сè се промени
На 18 април 1915 година, за време на борбена мисија, неговиот авион Morane-Saulnier Type L бил погоден (или претрпел дефект). Гарос немал избор – морал да слета зад непријателските линии.
Преживеал. Но бил заробен.
Она што било уште поважно – неговиот авион паднал речиси недопрен во рацете на Германците. За нив, ова било златна можност.
Германскиот одговор – почеток на воздушната доминација
Германските инженери веднаш го анализирале системот на Гарос. Наместо да го копираат, го усовршиле. Така се појави синхронизацискиот механизам, кој овозможува митралезот да пука помеѓу лопатките на пропелерот.
Ова доведе до создавање на легендарниот Fokker Eindecker – првиот вистински ловечки авион со огромна предност во воздух.
Следуваше период познат како „Fokker Scourge“, кога германските пилоти доминираа на небото.
Иронијата?
Сè започна од идејата на Ролан Гарос.
Три години во заробеништво – и бегство
Гарос поминал речиси три години како воен заробеник. Но не се предал. Во 1918 година, заедно со друг затвореник, успеал да избега – преправен и со внимателно испланиран пат.
По бегството, се вратил во Франција и веднаш побарал повторно да лета. Иако многумина сметале дека е премногу ризично, Гарос не се двоумел.
Се вратил во кокпитот.
Последниот лет
На 5 октомври 1918 година, само еден месец пред крајот на војната, Ролан Гарос повторно бил соборен – овојпат фатално.
Имаше 29 години.
Неговата смрт дојде токму кога светот се приближуваше кон мир, но неговото име веќе беше врежано во историјата.
