Одлуката на Агенцијата за електронски комуникации (АЕК) да ја избере компанијата „Оне Македонија телекомуникации“, во сопственост на унгарската групација „Фор-ај-џи“, како најповолен понудувач за трет мобилен оператор, отвора ново поглавје за домашниот телекомуникациски пазар. Очекувањата се дека со влезот на нов мрежен играч ќе се раздвижи досегашната статична состојба и ќе се создаде вистински конкурентски притисок врз цените и квалитетот на услугите.
Од АЕК информираат дека веќе започнал десетдневниот рок во кој избраната компанија треба да го уплати еднократниот надоместок за користење на трите радиофреквенциски опсези, во вкупен износ од над 8 милиони евра. Најголемиот дел од сумата се однесува на лиценцата А1 (4,2 милиони евра), додека за Б1 и Ц1 се предвидени 1,5, односно 2,32 милиони евра.
По подмирување на обврските, операторот ќе може формално да започне со работа, при што во почетната фаза ќе користи национален роаминг преку мрежите на постојните оператори, сè додека не изгради сопствена инфраструктура.
Амбициозни рокови за 5Г покриеност
Според условите од тендерот, новиот оператор има јасно дефинирани обврски: до крајот на март 2027 година најмалку еден град треба да има 5Г-покриеност, до 2028 година непрекинат 5Г-сигнал по главните патни коридори, а до 2030 година – сите градови во државата. Целосната покриеност со 5Г-интернет со минимална брзина од 100 Mbps за сите граѓани е предвидена најдоцна до 2032 година.
Крај на дуополот?
Домашниот пазар на мобилна телефонија со години функционираше како практичен дуопол. „Македонски телеком“ и „А1 Македонија“ контролираат повеќе од 94 проценти од претплатниците и речиси целокупните приходи во секторот. Иако постојат и виртуелни оператори, нивното влијание врз ценовната политика е минимално.
Оваа состојба редовно беше посочувана како проблем и во извештаите на Европската комисија, која упатуваше на потребата од вистинска конкуренција на пазарот.
Што можат да очекуваат корисниците?
Искуствата од други европски земји покажуваат дека појавата на трет мрежен оператор најчесто носи пониски цени, поповолни пакети и поагресивни промоции, особено кај мобилниот интернет и постпеид услугите. Новиот оператор, за да освои корисници, обично настапува со флексибилни тарифи, што ги принудува и постојните компании да ги подобрат своите понуди.
Аналитичарите сметаат дека зголемената конкуренција може да придонесе и за побрзо воведување нови технологии, подобра мрежна покриеност и поквалитетна корисничка поддршка, особено во руралните и помалку профитабилните региони.
Промените нема да бидат преку ноќ
И покрај оптимистичките очекувања, експертите предупредуваат дека ефектите нема да се почувствуваат веднаш. Новиот оператор ќе мора да вложи значителни средства – од лиценци и инфраструктура до маркетинг и привлекување корисници на веќе заситен пазар. Првите посериозни ценовни корекции, според проценките, би можеле да се појават една до две години по стартот на услугите.
Клучна улога во целиот процес ќе има АЕК, која треба да обезбеди фер услови, да спречи антиконкурентски практики и внимателно да ги следи пазарните движења. Доколку плановите се реализираат според најавите и операторот започне со работа на почетокот од 2026 година, македонските корисници конечно би можеле да добијат поевтини и поквалитетни мобилни услуги.
