Долгот за данок на имот во Македонија не може бесконечно да се наплатува. Според важечките законски одредби, постојат јасно утврдени рокови во кои општините можат да го утврдат и наплатат данокот, но и рокови во кои граѓаните имаат право да побараат враќање на неправилно уплатени средства.
Овие рокови се регулирани со Законот за даноците на имот, кој предвидува неколку видови на застареност: за утврдување на данокот, за наплата, за враќање на уплатени средства и таканаречена апсолутна застареност.
Пет години за утврдување на данокот
Според законските одредби, правото на утврдување на данокот на имот застарува по пет години.
Овој рок почнува да тече по истекот на годината во која данокот требало да биде утврден. Тоа значи дека доколку општината не донесе решение за данокот во рамките на овој период, по истекот на рокот таа повеќе нема право да го утврдува даночниот долг.
Пет години и за наплата на долгот
Истото правило важи и за наплатата. Правото на наплата на данокот, како и трошоците поврзани со присилната наплата, исто така застаруваат по пет години.
Рокот започнува да тече по истекот на годината во која требало да се изврши наплатата. Доколку во овој период не се преземат мерки за наплата, побарувањето може да застари.
Право на враќање на неправилно уплатен данок
Застареност постои и во корист на граѓаните. Даночниот обврзник има право да побара враќање на неправилно или повеќе уплатени средства, но и тоа право трае најмногу пет години.
Рокот се пресметува од крајот на годината во која била извршена уплатата.
Прекин на застареноста
Законот предвидува и ситуации кога рокот на застареност може да се прекине.
На пример, ако даночниот орган испрати опомена за плаќање или преземе друго дејствие за наплата, текот на застареноста се прекинува, а петгодишниот рок започнува да тече повторно од почеток.
Апсолутна застареност по десет години
И покрај можноста за прекини на рокот, постои и таканаречена апсолутна застареност.
Без разлика на тоа колку пати е прекинат рокот, правото на утврдување, наплата или враќање на данокот во секој случај престанува по истекот на десет години. По овој период, даночната обврска повеќе не може да биде предмет на наплата или утврдување.
Можност за траен отпис на долгови
Законот предвидува и дополнителна можност за траен отпис на даночни обврски.
На предлог на градоначалникот, советот на општината може да донесе одлука за бришење на долг од евиденцијата доколку:
- рокот на застареност веќе истекол, или
- трошоците за наплата се поголеми од самиот долг.
Постапките ги уредува и Законот за општата управна постапка
Постапките поврзани со даночните решенија се водат и согласно Законот за општата управна постапка, кој ги уредува правилата за постапување на јавните институции.
Овој закон предвидува и правна заштита за граѓаните, како што се жалби и управни спорови, доколку сметаат дека одлуката на органот е неправилна.
Што значи ова за граѓаните?
Накусо, данокот на имот не може да се наплатува бесконечно. Законот предвидува рок од пет години за утврдување, наплата и барање за враќање на средства, со можност рокот да се прекине и да започне повторно.
Сепак, постои и крајна граница: по десет години настапува апсолутна застареност, по што даночниот долг повеќе не може да се утврдува или наплатува.
